Chi tiết bài viết

Phân tích chi tiết lộ trình thực thi Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) của EU đối với hàng hóa xuất khẩu, phương pháp tính toán cường độ carbon và giải pháp chuyển đổi xanh.

Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) do Liên minh Châu Âu (EU) ban hành đã chính thức bước sang giai đoạn áp dụng thực tế. Đây là bài kiểm tra sống còn đối với các doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu của Việt Nam.

1. Cơ chế CBAM là gì và mục tiêu của Liên minh Châu Âu?

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) là công cụ chính sách nhằm áp một mức giá carbon tương đương đối với hàng hóa nhập khẩu vào EU, nhằm tránh hiện tượng "Rò rỉ carbon" (Carbon Leakage) khi các doanh nghiệp chuyển dịch sản xuất sang các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường lỏng lẻo hơn.

Hiện tại, CBAM đang áp dụng đối với 06 nhóm mặt hàng có nguy cơ phát thải carbon cao nhất:

• Sắt thép (Gang thép, ống thép, thép hình, thép xây dựng)
• Nhôm và các hợp kim nhôm định hình
• Xi măng và clinker
• Phân bón (Urea, Nitrat, Phân hỗn hợp)
• Điện năng
• Khí Hydrogen

2. Lộ trình thực thi: Từ báo cáo chuyển tiếp đến nghĩa vụ tài chính

Lộ trình CBAM được chia làm hai giai đoạn then chốt:

1. Giai đoạn chuyển tiếp (2023 - 2025): Doanh nghiệp chỉ cần báo cáo số lượng hàng hóa và lượng phát thải gắn liền (embedded emissions) theo từng quý mà chưa phải trả chi phí tài chính.
2. Giai đoạn vận hành chính thức (từ 2026 trở đi): Các nhà nhập khẩu EU bắt buộc phải mua chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải carbon thực tế để thông quan hàng hóa.

3. Giải pháp cấp bách cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam

Để giữ vững thị phần tại thị trường Châu Âu, doanh nghiệp Việt Nam cần khẩn trương hành động:

• Tính toán lượng phát thải gắn liền thực tế: Thay vì áp dụng hệ số mặc định của EU (vốn bị ấn định ở mức rất cao và bất lợi), hãy đo đạc và thẩm tra số liệu thực tế tại dây chuyền sản xuất của mình.
• Đầu tư năng lượng tái tạo: Lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, chuyển đổi lò hơi than sang lò hơi sinh khối (biomass) hoặc điện hóa quy trình gia nhiệt.
• Đồng hành cùng đơn vị tư vấn Minh Ngọc SDC: Thiết lập hệ thống kiểm toán năng lượng và báo cáo phát thải đạt chuẩn xác nhận của các tổ chức kiểm toán quốc tế được EU công nhận.